ΕΡΕΥΝΑ · ΚΕΝΤΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ · ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Το data center της ΔΕΗ — με μια ματιά

Τι έρχεται, τι λείπει, τι μπορούμε να κερδίσουμε και τι προτείνει Το Ρεύμα — σύνοψη για πολίτες.

Σύνοψη της έκθεσης «Κέντρα Δεδομένων (data centers) στη Δυτική Μακεδονία» · Συνοδεύεται από την Πρόταση του Ρεύματος. Δεύτερο θέμα συμμετοχικής διαβούλευσης.

Ναι, αλλά με κανόνες

ΚΥΛΙΣΕ

ΣΥΝΟΨΗ

Σε 30 δευτερόλεπτα

01Η ΔΕΗ και η Amazon Web Services (AWS) υπέγραψαν δεσμευτικό Μνημόνιο για data center 300 MW στον Άγιο Δημήτριο, με δυνατότητα επέκτασης έως 1 GW.
02Μόνο η πρώτη φάση έχει σχεδόν επταπλάσια ισχύ από όλα τα data centers που λειτουργούν σήμερα στην Ελλάδα μαζί.
03Δεν υπάρχει ούτε εθνικό ούτε περιφερειακό σχέδιο για τα data centers — ούτε ειδικοί κανόνες για το νερό, τη θερμότητα, το δίκτυο και το όφελος του τόπου.
04Οι κανόνες μπορούν ακόμη να μπουν: οι οριστικές συμφωνίες, η περιβαλλοντική άδεια και η σύνδεση στο δίκτυο εκκρεμούν.
05Το Ρεύμα λέει ναι στην επένδυση — όχι σε λευκή επιταγή — και προτείνει ένα δημόσιο Σύμφωνο Τοπικού Οφέλους με δέκα δεσμεύσεις και μία εγγύηση για μετά το 15ο έτος.

ΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ

Τι συνέβη

Στις 17 Σεπτεμβρίου 2026 η ΔΕΗ ανακοίνωσε ότι υπέγραψε με την AWS δεσμευτικό Μνημόνιο Συνεργασίας. Η ΔΕΗ δίνει τη γη, τα κτίρια και την ενεργειακή υποδομή στον πρώην λιγνιτικό σταθμό του Αγίου Δημητρίου· η AWS μισθώνει το data center για 15 χρόνια και αγοράζει από τη ΔΕΗ φθηνότερη πράσινη ενέργεια με μακροχρόνιες συμβάσεις (PPA). Όλοι οι εμπορικοί όροι εξαρτώνται από τις οριστικές συμφωνίες, τη σύνδεση στο δίκτυο και τις εγκρίσεις των αρχών. Με απλά λόγια: τίποτα δεν έχει κλειδώσει ακόμη.

ΜΕΓΕΘΗ

Οι αριθμοί που πρέπει να ξέρεις

300 MW → 1 GW

Η ισχύς του έργου

Τόση ισχύ θα μπορεί να τραβά από το δίκτυο στην πρώτη φάση — και έως 1 GW αν επεκταθεί. Όλα τα data centers της χώρας μαζί είναι σήμερα περίπου 44 MW (21 εγκαταστάσεις).

3–5%

Του ρεύματος όλης της Ελλάδας

Τόσο θα καταναλώνει τον χρόνο στα 300 MW· στο 1 GW, 10–15%. Ενδεικτικός υπολογισμός του Ρεύματος, με βάση τη ζήτηση του 2025.

630 MW

Όλος ο «χώρος» για data centers στο δίκτυο της Περιφέρειας

Τόση ισχύ για νέα data centers έως το 2034 βρίσκει στη Δυτική Μακεδονία η κρατική μελέτη χωροθέτησης. Τα 300 MW πιάνουν σχεδόν τη μισή· το 1 GW την ξεπερνά.

400.000 m³

Νερό τον χρόνο: το ανώτατο που δηλώνει η ΔΕΗ

Περίπου 160 ολυμπιακές πισίνες ή όσο νερό πίνουν 480.000 άνθρωποι το χρόνο. Είναι δήλωση, όχι όρος άδειας — χωρίς δεσμευτικό δείκτη και χωρίς δημόσια μέτρηση.

160–470 GWh

Θερμότητα τον χρόνο που θα μπορούσε να ζεστάνει σπίτια

Αν αξιοποιηθεί το 10–20% της ενέργειας στην τηλεθέρμανση, όπως ζητούν η Γερμανία και η Γαλλία για τα νέα data centers. Αλλιώς, χάνεται στον αέρα. Ενδεικτικός υπολογισμός.

15 χρόνια

Η διάρκεια της μίσθωσης

Κανένας δημόσιος κανόνας για το τι γίνεται μετά: ανανέωση, επαναχρησιμοποίηση ή αποξήλωση.

4.000 €

Το μόνο ειδικό τοπικό έσοδο που προβλέπεται σήμερα

Το ανώτατο παράβολο γνωστοποίησης λειτουργίας, μία φορά. Για σύγκριση: στην Ιρλανδία τα έργα ΑΠΕ του προγράμματος RESS πληρώνουν 2 € ανά MWh σε τοπικά ταμεία, κάθε χρόνο (≈ 3,2–4,7 εκατ. € τον χρόνο στα 300 MW). Η ίδια εταιρία (AWS) δεσμεύτηκε για 30 εκατ. € κοινωνικής επένδυσης, πάνω από 17 εκατ. € σε έργα νερού, 17 έργα ΑΠΕ στην περιοχή της Αραγονίας στην Ισπανία.

ΚΕΝΑ ΓΝΩΣΗΣ

Τι δεν ξέρουμε (ακόμη)

01Το μίσθωμα και τους όρους της μίσθωσης — και τι γίνεται μετά το 15ο έτος.
02Την τιμή, τον όγκο και τη διάρκεια των PPA· αν θα χτιστούν νέες ΑΠΕ ή απλώς θα «δεσμευτούν» υπάρχουσες.
03Πόση ενέργεια θα καταναλώνει το έργο κάθε χρόνο και σε κάθε φάση.
04Από πού θα έρχεται το νερό, πόσο θα χρειάζεται τους μήνες του καύσωνα και αν τα 400.000 m³ ισχύουν και για το 1 GW.
05Αν και πώς θα αξιοποιηθεί η θερμότητα.
06Τι εφεδρικές γεννήτριες θα έχει, με ποιο καύσιμο και πόσο συχνά θα δοκιμάζονται.
07Πόσες μόνιμες θέσεις εργασίας θα έχει το ίδιο το data center: οι 2.000 που αναφέρει η ΔΕΗ αφορούν όλο το πρόγραμμά της στην περιοχή και σύμφωνα με τα στοιχεία των άλλων χωρών στις οποίες λειτουργούν data centers της AWS το προσωπικό είναι ≈ 50 μόνιμοι ανά εγκατάσταση.
08Ποιος θα πληρώσει τις ενισχύσεις του δικτύου.

ΠΛΑΙΣΙΟ

Τι λείπει

Σχέδιο; Δεν υπάρχει

01Σε εθνικό επίπεδο υπάρχει μόνο μια μη δεσμευτική μελέτη χωροθέτησης, που ζητά η ίδια μελέτες επάρκειας και επιπτώσεων στην αγορά — μελέτες που, κατά την έρευνα του SOLOMON, δεν είχαν ολοκληρωθεί.
02Στη χωροταξία κανένα Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο δεν αφορά τα data centers· το νέο πλαίσιο για τη βιομηχανία, σύμφωνα με ανακοινώσεις, τα αναφέρει μόνο για τα Σπάτα.
03Στο δίκτυο η σύνδεση ακολουθεί ακόμη το «όποιος έρθει πρώτος»· το νέο πλαίσιο του ΥΠΕΝ δεν έχει δημοσιευθεί.
04Στην Περιφέρεια το Περιφερειακό Χωροταξικό Πλαίσιο εγκρίθηκε τον Ιούνιο του 2024, δέκα μήνες πριν ανακοινωθεί το έργο, και το σχέδιο της Δίκαιης Μετάβασης (2020) δεν αναφέρει data centers. Η Περιφέρεια παραλαμβάνει γνωστοποιήσεις και γνωμοδοτεί — δεν σχεδιάζει.

ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ

Η Περιφέρεια με τη μεγαλύτερη διαθέσιμη ισχύ για data centers στη χώρα είναι και η Περιφέρεια χωρίς κανένα σχέδιο γι’ αυτά.

Τα κενά: γρήγοροι στις διευκολύνσεις, σιωπηλοί στους όρους

Η Ελλάδα διευκολύνει —γνωστοποίηση αντί για άδεια, ευνοϊκοί όροι δόμησης, κίνητρα— αλλά δεν ζητά σχεδόν τίποτα από όσα ζητούν άλλες χώρες, κυρίως της ΕΕ:

Αποδοτικότητα
ΤΙ ΖΗΤΟΥΝ ΑΛΛΟΙ
Γερμανία: PUE ≤ 1,2 για τα νέα. Ισπανία (σχέδιο): PUE ≤ 1,15.
ΤΙ ΖΗΤΑ ΣΗΜΕΡΑ Η ΕΛΛΑΔΑ
Κανένα όριο
Θερμότητα
ΤΙ ΖΗΤΟΥΝ ΑΛΛΟΙ
Γερμανία: ERF 10–20%. Γαλλία: ERF ≥ 20% από 1 MW και πάνω.
ΤΙ ΖΗΤΑ ΣΗΜΕΡΑ Η ΕΛΛΑΔΑ
Καμία υποχρέωση· η σχετική Οδηγία της ΕΕ δεν έχει ενσωματωθεί πλήρως ακόμη
Νέες ΑΠΕ
ΤΙ ΖΗΤΟΥΝ ΑΛΛΟΙ
Ιρλανδία: ≥ 80% από νέες ΑΠΕ. Ισπανία (σχέδιο): 80% νέες ΑΠΕ και 80% ωριαία αντιστοίχιση.
ΤΙ ΖΗΤΑ ΣΗΜΕΡΑ Η ΕΛΛΑΔΑ
Καμία απαίτηση
Δίκτυο
ΤΙ ΖΗΤΟΥΝ ΑΛΛΟΙ
Ιρλανδία: δική τους ευέλικτη ισχύ ή αποθήκευση. Οχάιο (ΗΠΑ): ελάχιστη χρέωση και τέλη αποχώρησης.
ΤΙ ΖΗΤΑ ΣΗΜΕΡΑ Η ΕΛΛΑΔΑ
Γενικοί κανόνες· «όποιος έρθει πρώτος»
Νερό
ΤΙ ΖΗΤΟΥΝ ΑΛΛΟΙ
Ισπανία (σχέδιο): WUE ≤ 0,1. Γαλλία: άρνηση άδειας σε περιοχές λειψυδρίας.
ΤΙ ΖΗΤΑ ΣΗΜΕΡΑ Η ΕΛΛΑΔΑ
Κανένας δείκτης, κανένας περιορισμός
Διαφάνεια
ΤΙ ΖΗΤΟΥΝ ΑΛΛΟΙ
Γαλλία: δημόσια στοιχεία ανά εγκατάσταση. Ιρλανδία: επίσημη στατιστική.
ΤΙ ΖΗΤΑ ΣΗΜΕΡΑ Η ΕΛΛΑΔΑ
Ελλιπής εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανόνων
Όφελος τόπου
ΤΙ ΖΗΤΟΥΝ ΑΛΛΟΙ
Αραγονία: εθελοντική δέσμευση της AWS για 30 εκατ. € συν πάνω από 17 εκατ. € σε έργα νερού, 17 έργα ΑΠΕ στην περιοχή. Ιρλανδία: προτίμηση για έργα με κοινοτικό όφελος.
ΤΙ ΖΗΤΑ ΣΗΜΕΡΑ Η ΕΛΛΑΔΑ
Παράβολο έως 4.000 €

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

Γιατί σε αφορά

Ο λογαριασμός ρεύματος.
Αν το κόστος των νέων γραμμών και υποσταθμών περάσει σε όλους, θα το πληρώσουμε όλοι. Στη μεγαλύτερη αγορά ρεύματος των ΗΠΑ, ο ανεξάρτητος παρατηρητής αποδίδει στα data centers το 46,2% των χρεώσεων ισχύος των τεσσάρων τελευταίων δημοπρασιών. Τα νοικοκυριά στην Ιρλανδία, εκτιμάται σύμφωνα με την Friends of the Earth Ireland ότι πλήρωσαν περίπου 715 εκατ. € περισσότερα την περίοδο 2015-2023 λόγω της ανάπτυξης των data centers, και έως 1,43 δισ. € την περίοδο 2025-2034.
Το νερό.
Σύμφωνα με έρευνα καθηγητή υδατικών πόρων του ΕΜΠ, η Δυτική Μακεδονία είναι ευάλωτη σε πρόσθετες αντλήσεις. Και η ψύξη χρειάζεται περισσότερο νερό στους καύσωνες — ακριβώς όταν το χρειάζονται όλοι. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΔΕΗ το data center θα καταναλώνει όσο νερό πίνουν ετησίως 480.000 άνθρωποι.
Η πλεονάζουσα θερμότητα.
Η τηλεθέρμανση της Κοζάνης εξυπηρετεί περίπου 5.500 κτίρια και τροφοδοτούνταν ιστορικά από τον ίδιο σταθμό. Χωρίς σχέδιο, η θερμότητα του data center θα χάνεται.
Ο αέρας, ο θόρυβος και η θερμοκρασία.
Οι εφεδρικές γεννήτριες είναι η βασική τοπική πηγή εκπομπών και θορύβου· στην Ιρλανδία, ένα μόνο κτίριο της AWS έχει γεννήτριες 110,75 MW θερμικής ισχύος. Στην περιοχή του Φοίνιξ στην Αριζόνα από τον Ιούνιο έως τον Οκτώβριο του 2025 ο αέρας πλησίον των εγκαταστάσεων ήταν κατά μέσο όρο 0,7-0,9 °C θερμότερος από ό,τι προσήνεμα, με αιχμές έως 2,2 °C, και η διαφορά ανιχνευόταν σε γειτονιές έως περίπου μισό χιλιόμετρο μακριά.
Οι δουλειές.
Πολλές στην κατασκευή, λίγες μόνιμες: στη Βιρτζίνια, τυπικά περίπου 50 ανά εγκατάσταση στη λειτουργία. Η πραγματική ευκαιρία είναι οι δεξιότητες και οι τοπικές προμήθειες — αν συμφωνηθούν — καθώς και η ανάπτυξη ενός οικοσυστήματος ανάπτυξης και εξαγωγής ψηφιακών υπηρεσιών.

ΟΦΕΛΗ

Τι μπορούμε να κερδίσουμε — και τι προτείνουμε

Τα οφέλη που μπορούν να μείνουν στον τόπο

Ζεστά σπίτια με λιγότερο φυσικό αέριο.
Θερμότητα για τις τηλεθερμάνσεις Κοζάνης, Εορδαίας και Αμυνταίου — όπως κάνει ήδη η ίδια η AWS στο Tallaght του Δουβλίνου, δωρεάν.
Πράσινη ενέργεια για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Κοινοτικό μερίδιο 20% της νέας πράσινης ενέργειας του έργου, με την ίδια τιμολογιακή φόρμουλα που ισχύει για την AWS, μέσω ενεργειακού διαμοιρασμού και ενεργειακών κοινοτήτων.
Ένα ταμείο για τον τόπο.
2 € ανά MWh σε Ταμείο Κοινωνικού Οφέλους: περίπου 3,2-4,7 εκατ. € τον χρόνο στα 300 MW, 47-71 εκατ. € στα 15 χρόνια — με ανεξάρτητη διοίκηση.
Δουλειές και δεξιότητες.
Ακαδημία cloud και data center με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας και την επαγγελματική εκπαίδευση· στόχοι τοπικής πρόσληψης και προμήθειας. Στα Σπάτα, η Microsoft εκπαίδευσε 600 μαθητές και 200 κατοίκους στην πρώτη φάση.
Υπολογιστική ισχύς για εμάς.
Πιστώσεις cloud για το Πανεπιστήμιο, τα νοσοκομεία, τους δήμους και τις επιχειρήσεις της περιοχής.
Νερό.
Έργα που επιστρέφουν περισσότερο νερό από όσο καταναλώνει το data center — όπως δεσμεύτηκε η AWS στην Αραγωνία, με πάνω από 17 εκατ. €.

ΠΡΟΤΑΣΗ

Η πρόταση του Ρεύματος σε 7 σημεία

01Σύμφωνο πριν από τη σύνδεση.Δημόσιο Σύμφωνο Τοπικού Οφέλους και Βιωσιμότητας της ΔΕΗ και της AWS με τον τόπο, με τη σύμπραξη του κράτους, μετρήσιμους στόχους, ανεξάρτητο έλεγχο και ρήτρες, στα πρότυπα του Global Urban Data Centres Pact υπό την ομπρέλα του Δικτύου C40.
02Θερμότητα στην τηλεθέρμανση.Τουλάχιστον 10% της ενέργειας ως θερμότητα, με στόχο το 20%, δωρεάν ή στο κόστος.
03Νερό με όρια.Δεσμευτικό ετήσιο όριο, δείκτης WUE κάτω από 0,1 L/kWh, καθόλου πόσιμο νερό για ψύξη, μηνιαία δημοσιοποίηση.
04Νέες ΑΠΕ και δίκτυο χωρίς επιβάρυνση των καταναλωτών.Τουλάχιστον 80% από νέες ελληνικές ΑΠΕ· ο επενδυτής πληρώνει τις ενισχύσεις που προκαλεί — όχι τα νοικοκυριά.
05Κοινοτικό μερίδιο 20% πράσινης ενέργειας.Κοινοτικό μερίδιο 5–10% πράσινης ενέργειας και Ταμείο Κοινωνικού Οφέλους 2 €/MWh για όλη τη μίσθωση.
06Νέοι, δεξιότητες, υπολογιστική ισχύς.Ακαδημία, στόχοι τοπικής πρόσληψης και προμήθειας, πιστώσεις cloud για τον τόπο.
07Διαφάνεια και εγγύηση για μετά.Δημόσιος πίνακας δεικτών με μηνιαία στοιχεία για ενέργεια, νερό και θερμότητα, καθαρή εφεδρεία και όρια θορύβου, εγγύηση επαναχρησιμοποίησης ή αποξήλωσης μετά το 15ο έτος.

Και σε επίπεδο χώρας και Περιφέρειας: εθνικό σχέδιο για τα data centers και κανόνες σύνδεσης για τα μεγάλα φορτία· περιφερειακό σχέδιο για νερό, θερμότητα, γη και όφελος. Όλα αναλυτικά στο κείμενο «Η πρόταση του Ρεύματος».

ΤΙ ΔΕΝ ΖΗΤΑΜΕ

Όχι μορατόριουμ — η περιοχή χρειάζεται επενδύσεις.
Όχι νέους φόρους χωρίς αντίκρισμα — ζητάμε μετρήσιμο, τοπικό όφελος.
Όχι κρυφές επιδοτήσεις — ζητάμε όρους αγοράς και διαφάνεια.
Όχι πολιτικό έλεγχο του ταμείου — ζητάμε ανεξάρτητη διοίκηση και δημόσια λογοδοσία.

ΛΕΞΙΚΟ

Το λεξικό του ενός λεπτού

MW και MWh: Το MW μετρά την ισχύ — πόσο «μεγάλη» είναι η πρίζα. Το MWh μετρά την ενέργεια — τι γράφει ο λογαριασμός.
PUE: Πόση ενέργεια ξοδεύει όλο το κτίριο για κάθε μονάδα που πάει στους servers. 1,0 = τέλειο· 1,2 = 20% επιπλέον για ψύξη και απώλειες.
WUE: Λίτρα νερού ανά kWh ενέργειας των servers. Όσο μικρότερο, τόσο καλύτερα.
ERF: Τι ποσοστό της ενέργειας ξαναχρησιμοποιείται — κυρίως ως θερμότητα για σπίτια.
PPA: Μακροχρόνια σύμβαση αγοράς ρεύματος, συνήθως από συγκεκριμένα έργα ΑΠΕ.
Ωριαία αντιστοίχιση: Πράσινο ρεύμα κάθε ώρα — όχι μόνο «στο σύνολο της χρονιάς».
Ενεργειακός διαμοιρασμός: Το δικαίωμα νοικοκυριών, μικρών επιχειρήσεων και δήμων να μοιράζονται ενέργεια από ΑΠΕ.
ΜΠΕ και ΑΕΠΟ: Η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και η περιβαλλοντική άδεια του έργου: εκεί μπορούν να «κλειδώσουν» οι όροι.

ΠΛΗΡΗΣ ΕΡΕΥΝΑ

Διάβασε την πλήρη έρευνα

Η πλήρης έκθεση διαβούλευσης με τη μεθοδολογία, τα δεδομένα, τους υπολογισμούς και όλες τις πηγές.

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ

Πες τη γνώμη σου

Η διαβούλευση είναι ανοιχτή. Διάβασε, σχολίασε, διαφώνησε, πρότεινε. Έχει ερωτήματα για αρχή:

01Ποια στοιχεία του έργου θέλεις να γίνουν δημόσια πριν κατατεθεί η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων;
02Χρειάζεται εθνικό σχέδιο για τα data centers πριν συνδεθούν νέα έργα άνω των 100 MW;
03Τι σε απασχολεί περισσότερο: ο λογαριασμός ρεύματος, το νερό, η θερμότητα, ο θόρυβος ή οι δουλειές;
04Ποιος πρέπει να ωφεληθεί πρώτος από το κοινοτικό μερίδιο πράσινης ενέργειας: τα ευάλωτα νοικοκυριά ή οι τοπικές επιχειρήσεις;
05Πώς πρέπει να διοικείται το Ταμείο Κοινωνικού Οφέλους, ώστε να μη γίνει μηχανισμός πελατειακών σχέσεων;
06Τι θα έκανε αυτό το έργο πραγματική ευκαιρία για να μείνεις —ή να γυρίσεις— στη Δυτική Μακεδονία;

Τα σχόλια θα συντεθούν σε αναθεωρημένη πρόταση, που θα τεθεί δημόσια υπόψη της ΔΕΗ, της AWS, της κυβέρνησης, της Περιφέρειας και των δήμων — και θα κατατεθεί στη διαβούλευση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων όταν ανοίξει.

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ